0
Bliski Wschód odgrywa ograniczoną bezpośrednią rolę w światowej produkcji i handlu produktami rolnymi, jednak konflikty w tym regionie mogą mieć istotne konsekwencje dla globalnego rolnictwa, głównie poprzez powiązania z rynkami energii. Niedawne badanie OECD wskazuje dwa mechanizmy, za pośrednictwem których szok cenowy na rynku ropy naftowej może oddziaływać na rynki rolne: wzrost kosztów nawozów oraz zwiększony popyt na biopaliwa.
Produkcja nawozów jest bardzo energochłonna i ściśle powiązana z cenami gazu ziemnego, natomiast ceny ropy wpływają na koszty transportu i dystrybucji nawozów. W rezultacie wyższe ceny energii mogą prowadzić do wzrostu kosztów nawozów oraz ograniczenia ich stosowania, co z kolei może obniżyć plony i produkcję roślinną. Ceny energii wpływają również na popyt na surowce wykorzystywane do produkcji biopaliw, takie jak kukurydza, rośliny cukrowe i oleje roślinne, jednak wpływ tego mechanizmu na rynki rolne jest mniejszy niż oddziaływanie wyższych kosztów nawozów.
W analizie porównano bazowe prognozy OECD i FAO na lata 2026–2035 z alternatywnym scenariuszem, w którym referencyjna cena ropy naftowej wzrasta do 115 USD za baryłkę w 2026 r., czyli o około 53% powyżej poziomu bazowego. Wyniki wskazują na umiarkowany, lecz opóźniony wpływ na rynki rolne. Przy założeniu braku innych zakłóceń, takich jak niekorzystne warunki pogodowe, średnie ceny surowców rolnych mają wzrosnąć o około 4,5% w 2026 r. i 8,3% w 2027 r. względem scenariusza bazowego. Najsilniejsze skutki odczują kraje w dużym stopniu uzależnione od importu nawozów.
Silniejszy wzrost cen surowców rolnych w 2027 r. wynika z czasu potrzebnego, aby wyższe koszty środków produkcji wpłynęły na decyzje dotyczące stosowania nawozów i poziomu produkcji. Wraz ze spadkiem dawek nawożenia produkcja zbóż byłaby o około 5% niższa od poziomu bazowego w Republice Południowej Afryki, o ponad 3% niższa w Turcji oraz o około 2% niższa w Indiach. W Tajlandii produkcja zbóż zmniejszyłaby się o 3% w 2026 r. i o 2% w 2027 r. Z kolei w większości krajów OECD spadki byłyby znacznie mniejsze dzięki bardziej zróżnicowanym źródłom zaopatrzenia w nawozy oraz wyższej efektywności ich wykorzystania.
Wpływ szoku cen energii zależy również od momentu jego wystąpienia w cyklu produkcji rolnej. Wielu producentów zdążyło zabezpieczyć dostawy nawozów jeszcze przed faktycznym zamknięciem Cieśniny Ormuz, co dodatkowo tłumaczy stosunkowo niewielki wpływ na produkcję zbóż w sezonie wegetacyjnym 2026. Przy założeniu, że wzrost cen ropy będzie miał charakter przejściowy, ceny nawozów stopniowo powrócą do poziomów bazowych, a produkcja zbóż zacznie się odbudowywać od 2028 r.
Kolejny scenariusz analizuje hipotetyczne zwiększenie obowiązkowych udziałów biopaliw w odpowiedzi na wyższe ceny paliw kopalnych. Wyniki wskazują na jedynie ograniczony wpływ na ogólny poziom cen żywności, choć skutki różnią się w zależności od rodzaju surowca oraz aktualnej sytuacji rynkowej i stopnia napięcia podaży. Ogółem analiza OECD pokazuje, że mechanizm związany z biopaliwami ma znacznie mniejszy wpływ na ceny żywności niż wzrost kosztów nawozów, zwiększając ceny surowców rolnych o dodatkowe 1,6 punktu procentowego w 2026 r. Ponieważ scenariusz zakłada powrót poziomu obowiązkowych udziałów biopaliw do wartości bazowych w 2027 r., dodatkowa presja cenowa wynikająca z większego popytu na biopaliwa stopniowo wygasa.
Choć są to jedynie prognozy modelowe, rzeczywisty wpływ kryzysu wokół Cieśniny Ormuz na rynki rolne będzie zależał od długości trwania konfliktu oraz czasu utrzymywania się zakłóceń na rynkach energii. Krótkotrwały szok prawdopodobnie nie wywoła długofalowych konsekwencji, natomiast przedłużający się okres wysokich cen energii i nawozów może znacznie silniej oddziaływać na produkcję rolną, handel oraz bezpieczeństwo żywnościowe, szczególnie w najbardziej wrażliwych regionach świata.
Lipiec 6, 2026/ AMIS.
https://www.amis-outlook.org
