0
Choroby układu oddechowego są jednym z problemów mających największy wpływ na wyniki produkcyjne w okresie tuczu, ponieważ:
- Są to zazwyczaj choroby o charakterze nawrotowym.
- Mają tendencję do istotnego wpływania na zużycie antybiotyków, ponieważ często dotyczą większych zwierząt o wysokim pobraniu wody.
Ponadto istotne zmiany w produkcji trzody chlewnej, takie jak wycofanie tlenku cynku i ograniczenia w stosowaniu antybiotyków, sprawiają, że choroby układu pokarmowego w fazie tuczu wymagają odmiennego podejścia.
Znaczenie wzajemnych powiązań między błoną śluzową przewodu pokarmowego i układu oddechowego, określanych jako oś jelito–płuca
Powiązanie to jest dwukierunkowe:
- Dysbioza jelitowa może zmieniać odporność i mikrobiotę błony śluzowej układu oddechowego.
- Choroby układu oddechowego mogą również powodować dysbiozę jelitową, zwiększając nasilenie procesu chorobowego w układzie oddechowym.
Ten patologiczny cykl utrwala się z czasem, ograniczając możliwość odpowiedniego powrotu do zdrowia.
Niektóre kluczowe zagadnienia, które podkreślamy w tym nowym paradygmacie zdrowotno-produkcyjnym, to:
Konieczność odpowiedniej kontroli mikrobioty, rozumianej jako kontrola chorób układu pokarmowego powszechnie występujących w tej fazie, takich jak ileitis, dyzenteria i salmonelloza.
Zmiany wywołane przez choroby układu pokarmowego prowadzą do dysbiozy, która skutkuje stanem zapalnym jelit.
Zwiększa się przepuszczalność jelit, co zaburza mechanizmy regulacji stanu zapalnego i prowadzi do powstania przewlekłej odpowiedzi zapalnej.
Ogólnoustrojowa odpowiedź immunologiczna ulega pogorszeniu, ponieważ dochodzi do silnej odpowiedzi efektorowej przy jednoczesnym ograniczeniu odpowiedzi regulatorowej.
Zdolność komórek efektorowych do rozpoznawania i eliminowania patogenów decyduje o skuteczności odpowiedzi immunologicznej. Jednak gdy układ odpornościowy staje się nadmiernie aktywny, konieczna jest odpowiednia odpowiedź regulatorowa, aby zapobiec niekontrolowanej/nadmiernie nasilonej odpowiedzi immunologicznej.
Na Ryc. 1 widzimy, jak kontrola ileitis poprzez szczepienie jednej z grup pomaga ograniczyć stan zapalny, który w tym przypadku oceniano na podstawie stężenia haptoglobiny w ślinie.
Ryc. 1. Stężenie haptoglobiny w ślinie w dwóch grupach świń – szczepionej i nieszczepionej. Słupki błędów: 95% CI. Źródło: A. Martinez-Martinez.
Ten przewlekły stan zapalny może prowadzić do wyczerpania odpowiedzi immunologicznej, powodując utrzymywanie się objawów klinicznych, a tym samym potencjalnie zwiększając uszkodzenia tkanek docelowych. Będzie to wpływać na pozostałą część okresu produkcyjnego zwierzęcia, pogarszając parametry produkcyjne w danej partii oraz osłabiając mechanizmy obronne uszkodzonych narządów, co predysponuje je do występowania kolejnych chorób.
Znaczenie koinfekcji
W przypadku patogenów oddziałujących bezpośrednio na płuca rzadko mamy do czynienia z zakażeniami wywołanymi przez pojedynczy czynnik etiologiczny; zwykle przebieg choroby jest komplikowany przez koinfekcje kilkoma patogenami:
- Grypa i mykoplazma: Wykazują silne działanie synergistyczne, ponieważ wirus grypy uszkadza nabłonek dróg oddechowych, a mykoplazma powoduje zniszczenie rzęsek, utrudniając w ten sposób kontrolę procesu chorobowego.
- PRRS i mykoplazma: Ta koinfekcja zwiększa uszkodzenia tkanek, utrudniając powrót do zdrowia.
- Actinobacillus pleuroneumoniae: Toksyny wpływają na procesy krzepnięcia i zapalne, powodując zmiany martwicze i krwotoczne w płucach, a współwystępowanie zakażenia z mykoplazmą zwiększa nasilenie zmian w płucach.
Znaczenie mykoplazmy we wszystkich powikłaniach związanych z chorobami układu oddechowego wydaje się oczywiste, ponieważ zwiększa ona nasilenie powstających uszkodzeń tkanek.
Działania
Szczepienia przeciwko chorobom układu pokarmowego
Jedną ze strategii będzie kontrola chorób układu pokarmowego. Szczepienie przeciwko ileitis, które występuje endemicznie w większości ferm, prowadzi do ograniczenia dysbiozy pojawiającej się w wyniku ponownej cyrkulacji bakterii w fazie tuczu.
Kontrola mykoplazmy
Mykoplazma jest jednym z najczęściej wykrywanych patogenów w okresie tuczu. Szczepionki są powszechnie dostępne, jednak prawdą jest również, że w ostatnich latach obserwuje się wzrost częstości występowania chorób związanych z mykoplazmą, co nie tylko znacząco zwiększa nasilenie objawów, ale również utrudnia powrót do zdrowia.
Mykoplazma jest patogenem, którego kontrola powinna być jednym z priorytetów.
Najczęstsze przyczyny nieskuteczności szczepienia przeciwko mykoplazmie wykonywanego w okresie odsadzania to:
- Recyrkulacja PRRS w okresie odsadzania.
- Wyższy odsetek remontu stada na fermach, a w konsekwencji większa liczba prosiąt pochodzących od loszek, u których zazwyczaj występuje najwyższa częstość zakażeń.
- Utrzymywanie zwierząt do wyższej masy ciała w warunkach taniej paszy i drogiej wieprzowiny, co oznacza, że ochrona poszczepienna może być niewystarczająca.
Stosowanie kwasów organicznych
U loch stosuje się średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe w celu poprawy zdrowia przewodu pokarmowego zarówno loch, jak i prosiąt ssących.
Kwas kaprynowy i kapronowy oddziałują na błony komórkowe mikroorganizmów, destabilizując ich strukturę komórkową.
Ryc. 2. Średniołańcuchowe kwasy organiczne.
Peptydy przeciwdrobnoustrojowe
Są to małe cząsteczki zbudowane z aminokwasów, wykazujące aktywność przeciwdrobnoustrojową i należące do elementów odporności wrodzonej, które potencjalnie mogą stanowić alternatywę dla antybiotyków.
Ryc. 3. Właściwości peptydów przeciwdrobnoustrojowych.
Nasze podejście terapeutyczne
Fermy powinny konsultować się z lekarzem weterynarii w celu ustalenia programu szczepień. W naszych warunkach szczepimy przeciwko mykoplazmie przy odsadzeniu wraz ze szczepieniem przeciwko cirkowirusowi, a następnie przeprowadzamy ponowne szczepienie przeciwko mykoplazmie między 10. a 14. tygodniem życia, aby uniknąć powikłań związanych z recyrkulacją pod koniec okresu tuczu.
Stosowanie wymienionych wcześniej dodatków, zarówno u loch, jak i w fazie tuczu, może poprawić skuteczność szczepień poprzez zapobieganie potencjalnej dysbiozie jelitowej, która mogłaby pogorszyć odpowiedź immunologiczną.
Wnioski
Uwarunkowania uległy zmianie, dlatego również podejście do kontroli chorób musi się zmienić. Nowa wiedza dotycząca osi jelito–płuca, a także innych wzajemnych powiązań między błonami śluzowymi, daje nam możliwość wdrażania bardziej kompleksowego podejścia do kontroli różnych chorób układu oddechowego.
Rozważając stosowanie kwasów, peptydów lub innych cząsteczek, musimy mieć świadomość, że w kontroli chorób układu oddechowego jednym z celów terapeutycznych powinny być jelita.
