0
Heo nái mang thai thường có nguy cơ thiếu sắt, tuy nhiên bổ sung quá nhiều sắt cũng có thể gây hại. Lượng sắt dư thừa có thể tích tụ trong các mô và gây tổn thương tế bào thông qua stress oxy hóa và ferroptosis, một dạng chết tế bào liên quan đến quá trình peroxy hóa lipid.
Mục tiêu: Nghiên cứu này nhằm xác định mức bổ sung sắt tối ưu cho heo nái mang thai, đồng thời tìm hiểu các cơ chế liên quan đến tình trạng thiếu sắt và bổ sung sắt quá mức, những yếu tố có thể làm giảm năng suất sinh sản của heo nái.
Phương pháp: Nghiên cứu sử dụng 84 heo nái mang thai có thời điểm đẻ tương đương và chia thành ba nhóm khẩu phần: khẩu phần cơ sở có hàm lượng sắt thấp (L-Iron), khẩu phần bổ sung sắt liên kết với protein ở mức vừa phải (N-Iron; 0,13%) và khẩu phần bổ sung sắt liên kết với protein ở mức cao (H-Iron; 0,27%).
Kết quả: Bổ sung sắt ở mức vừa phải mang lại kết quả sinh sản tốt nhất. Heo nái thuộc nhóm N-Iron có số heo con sinh sống cao hơn và hệ mạch máu nhau thai phát triển tốt hơn so với cả nhóm thiếu sắt và nhóm bổ sung sắt ở mức cao. Kết quả này cho thấy cung cấp sắt ở mức phù hợp giúp hỗ trợ quá trình trao đổi chất dinh dưỡng và oxy giữa heo nái và thai trong thời gian mang thai. Ngược lại, bổ sung quá nhiều sắt dường như làm tăng tích tụ sắt trong nhau thai. Nhóm H-Iron có mức biểu hiện thấp hơn của các protein tham gia vận chuyển sắt như transferrin và thụ thể transferrin 1, trong khi hàm lượng ferritin và nuclear receptor coactivator 4 (NCOA4), liên quan đến quá trình dự trữ và tái sử dụng sắt, lại tăng. Nhóm này cũng có mức biểu hiện cao hơn của các dấu ấn viêm và peroxy hóa lipid, cho thấy tình trạng tổn thương do oxy hóa và rối loạn chức năng ty thể.
Kết luận: Nghiên cứu cho thấy bổ sung sắt ở mức vừa phải cho heo nái mang thai bị thiếu sắt có thể cải thiện sự phát triển của nhau thai và tăng khả năng sống của heo con. Tuy nhiên, bổ sung quá nhiều sắt có thể gây tác dụng ngược, dẫn đến quá tải sắt ở nhau thai, tổn thương do oxy hóa và cuối cùng làm giảm số heo con sinh sống.
Wu D, Nie J, Zhou S, Liu L, Wang L, Yang S, Peng J, Tan C. Iron homeostasis: Effects of different levels of protein iron on placental iron handling in sows. The Journal of Nutritional Biochemistry. 2026; 148: 110141 https://doi.org/10.1016/j.jnutbio.2025.110141
