Co wiemy o roli grypy na fermach trzody chlewnej oraz jej związku z ludźmi?

Dostęp do ankiety można uzyskać TUTAJ (udział nie jest już możliwy).

Pytanie: Jak oceniasz znaczenie kliniczne grypy u świń?

(353 odpowiedzi)

Ponad połowa uczestników ankiety oceniła znaczenie kliniczne tej choroby jako wysokie (a ponad 80% jako umiarkowane lub wysokie) (Rysunek 1).

Wiadomo, że wirus grypy uszkadza układ oddechowy zarówno strukturalnie, jak i funkcjonalnie oraz powoduje obniżenie aktywności fagocytarnej makrofagów — pierwszej linii obrony — co zmniejsza zdolność organizmu do eliminacji patogenów. Sytuacja ta sprzyja występowaniu lub nasileniu wtórnych powikłań bakteryjnych.

Szacuje się, że postać kliniczna związana z wirusem grypy powoduje straty na poziomie 3 USD na sprzedaną sztukę oraz do 10 USD w przypadku koinfekcji z PRRSV lub M. hyopneumoniae.

Mimo to prawdopodobnie niedoszacowujemy jej wpływu, ponieważ występuje bardzo wysoka prewalencja w większości krajów — trudno znaleźć fermy wolne od zakażenia — a jednoczesne krążenie dwóch lub więcej podtypów na jednej fermie jest powszechne. Brakuje jednoznacznych badań oceniających rzeczywisty wpływ tego zjawiska.

Pytanie: Czy szczepisz przeciwko wirusowi grypy na swojej fermie?

(390 odpowiedzi)

Pomimo powyższych obserwacji oraz wysokiej oceny znaczenia klinicznego, niemal jedna trzecia uczestników deklaruje, że nigdy nie stosuje szczepień przeciwko grypie. Występują wyraźne różnice geograficzne: podczas gdy w Niemczech odnotowuje się najwyższy poziom rutynowego stosowania (72%), w krajach azjatyckich od 92% do 100% respondentów przyznaje, że nigdy nie stosowało szczepień (Rysunek 1).

Co mówi literatura naukowa o szczepieniach przeciwko grypie u świń?

Badania wskazują, że w warunkach wysokiej presji infekcyjnej zwrot z inwestycji jest istotny, głównie dzięki poprawie średnich dziennych przyrostów oraz ograniczeniu stosowania antybiotyków. Niektórzy autorzy uzależniają opłacalność od skuteczności szczepionki na poziomie co najmniej 80%; w takich warunkach szczepienia mogą przynosić zysk netto od 0,9 do 3,4 USD na sztukę.

Poza wpływem klinicznym i subklinicznym na fermach, nie można bagatelizować roli świń w ekologii wirusa grypy — pełnią one znacznie więcej niż tylko funkcję gospodarza.

Pytanie: Które z poniższych stwierdzeń jest prawdziwe?

• Ludzie mogą być źródłem zakażenia wirusem grypy dla świń (prawda)
• Świnie mogą być źródłem zakażenia wirusem grypy dla ludzi (prawda)
• Oba powyższe są prawidłowe (prawidłowa odpowiedź)
• Żadne z powyższych nie jest prawidłowe
• Nie wiem

(353 odpowiedzi)

Wirus grypy może być przenoszony zarówno z ludzi na świnie, jak i ze świń na ludzi.

Aby doszło do zakażenia, wirus grypy wiąże się z receptorami kwasu sjalowego w nabłonku dróg oddechowych. Istnieją dwa główne typy tych receptorów, a różnice między nimi stanowią główną barierę dla przenoszenia wirusa grypy między gatunkami. Wirus musi również pokonać inne czynniki, takie jak różnice temperatury ciała między ptakami a ssakami. Co istotne, świnie posiadają oba typy receptorów, co czyni je „naczyniem mieszającym” (Rysunek 2). Dzięki temu mogą być zakażane zarówno przez wirusy ptasie, jak i ludzkie, co sprzyja reasortacji genetycznej i powstawaniu nowych szczepów o potencjale pandemicznym, jak miało to miejsce w 2009 roku. Należy podkreślić, że wirus pandemii z 2009 roku po przejściu ze świń na ludzi powrócił ponownie do populacji świń.

Analizując ten aspekt, można stwierdzić, że transmisja z ludzi na świnie (zoonoza odwrotna) występuje znacznie częściej niż ze świń na ludzi, co potwierdzają analizy filogenetyczne krążących linii wirusa: większość z nich ma pochodzenie ludzkie (4 na 5 w Ameryce oraz 3 na 4 w Europie; pozostałe mają pochodzenie ptasie).

Mimo tych danych, ankieta wykazała, że ponad 25% uczestników nie jest świadomych dwukierunkowej transmisji, a 14% uważa, że możliwy jest jedynie kierunek z ludzi na świnie.

Informacje te prowadzą do analizy ostatniego pytania:

Pytanie: Czy kiedykolwiek byłeś zaszczepiony przeciw grypie?

(366 odpowiedzi)

Chociaż ponad 85% respondentów uznaje, że ludzie mogą być źródłem zakażenia dla świń, jedynie 41,4% specjalistów szczepi się corocznie przeciw grypie sezonowej, a ponad jedna czwarta nigdy nie była szczepiona (Rysunek 3). Szczepienie osób pracujących ze świniami jest jednym z najprostszych narzędzi ograniczających ryzyko transmisji wirusa na zwierzęta.

Analiza demograficzna i geograficzna wykazuje istotne różnice:

• Brazylia — najwyższy poziom corocznych szczepień (blisko 2/3 respondentów).
• Włochy — około 50% nigdy nie było szczepionych.
• Niemcy — ponad jedna trzecia respondentów nigdy się nie szczepiła, mimo najwyższego poziomu szczepień u zwierząt.

W odniesieniu do wieku obserwuje się wyraźną korelację — osoby powyżej 55. roku życia wykazują najwyższą świadomość (63% szczepień corocznych), w porównaniu do 30% w grupie poniżej 35 lat. W tej młodszej grupie 12,5% zaszczepiło się wyłącznie w okresie pandemii COVID-19.

Biorąc pod uwagę, że szczepienie personelu mającego kontakt ze świniami ma znaczenie wykraczające poza ochronę indywidualną, dane te powinny budzić niepokój.

Nie obserwuje się wyraźnej niechęci do szczepień, jednak część grup wiekowych nie wykształciła nawyku corocznego szczepienia, prawdopodobnie nie uwzględniając swojej roli jako źródła zakażenia dla świń.

Szczepienie pracowników ferm i lekarzy weterynarii to nie tylko działanie prozdrowotne, ale również kluczowy element bioasekuracji chroniący produkcję zwierzęcą i zdrowie publiczne (Rysunek 4). Dodatkowo należy ograniczać kontakt ze zwierzętami osób wykazujących objawy grypy.

Tabela 1. Wnioski.