0
Trong khuôn khổ cuộc điều tra nội bộ nhằm xác định nguồn gốc của virus gây ra đợt bùng phát dịch tả heo châu Phi (ASF) gần đây tại Tây Ban Nha, Sở Nông nghiệp Catalonia (DARPA) hôm nay đã công bố các kết quả hiện có từ phân tích giải trình tự gen, do IRB Barcelona thực hiện, tại một buổi họp báo. Tham dự có Toni Gabaldón, Giáo sư nghiên cứu ICREA tại IRB Barcelona và là chuyên gia hàng đầu về phát sinh chủng loại và hệ gen so sánh; Cristina Massot, Tổng Thư ký DARPA; và Òscar Ordeig, Bộ trưởng Nông nghiệp Catalonia.
Trong khuôn khổ cuộc điều tra này, IRB đã giải trình tự toàn bộ bộ gen của các virus phân lập từ hai ca ASF đầu tiên được báo cáo ngày 28/11/2025, đồng thời giải trình tự 17 chủng ASF hiện có tại IRTA-CReSA—bao gồm các chủng ứng viên vaccine và chủng dùng gây nhiễm thực nghiệm, tức toàn bộ các chủng mà phòng thí nghiệm đã sử dụng trong 12 tháng gần nhất. Ngoài ra, hai chủng chưa được sử dụng trong hơn 5 năm và hiện đang được bảo quản đông lạnh vẫn chưa được giải trình tự.
Bên cạnh việc so sánh chủng virus gây ra đợt bùng phát gần đây với toàn bộ các chủng lưu trữ tại IRTA-CReSA, IRB còn đối chiếu chủng này với cơ sở dữ liệu công khai chứa hơn 800 trình tự virus ASF từ nhiều quốc gia trên thế giới. Cần lưu ý rằng ASF là virus DNA kích thước lớn và có độ ổn định cao.
Kết quả cho thấy chủng virus phân lập từ ổ dịch không tương đồng với bất kỳ chủng nào đã được giải trình tự tại IRTA-CReSA, cũng như không trùng khớp với hơn 800 chủng trong cơ sở dữ liệu công khai. Trình tự gen phát hiện trong ổ dịch ASF tại Tây Ban Nha có 27 đột biến điểm, đồng thời xuất hiện một đoạn mất gen (deletion) đáng kể. Do chưa từng được mô tả trước đây, chủng này đã được xếp vào một nhóm mới, ký hiệu là nhóm 29.
Trong các hướng nghiên cứu nhằm làm rõ nguồn gốc của virus, kết luận cuối cùng sẽ đến từ các nghiên cứu đang được tiến hành tại Trung tâm Tham chiếu về Dịch tả heo châu Phi (ASF), đặt tại phòng thí nghiệm ở Algete.
Việc nắm được bộ gen của virus là yếu tố then chốt không chỉ để truy tìm nguồn gốc ổ dịch, mà còn để hiểu rõ đặc điểm của virus, từ đó điều chỉnh các biện pháp kiểm soát phù hợp với mức độ gây chết (độc lực) và các yếu tố liên quan khác.
Về công tác khống chế ổ dịch, vốn vẫn là ưu tiên hàng đầu, tổng cộng 533 cá thể heo rừng đã được phân tích trên toàn vùng Catalonia, trong đó 29 cá thể cho kết quả dương tính, tất cả đều nằm trong vùng trung tâm ổ dịch. Số mẫu này bao gồm heo rừng ngoài vùng đệm 20 km, heo rừng chết được người dân báo cáo, cũng như heo rừng bị tai nạn giao thông. Việc triển khai 400 nhân sự tại hiện trường vẫn đang được duy trì và dự kiến sẽ tăng cường cường độ bắt giữ. Đồng thời, các cuộc đàm phán chuyên sâu với nhiều quốc gia cũng đang được tiến hành nhằm khôi phục các thị trường bị ảnh hưởng.
Cuối cùng, cơ quan chức năng nhấn mạnh tầm quan trọng của sự thận trọng, phối hợp chặt chẽ và sự tham gia của tất cả các bên liên quan trong ngành, cũng như việc tối đa hóa các biện pháp an toàn sinh học.
Ngày 30 tháng 12 năm 2025 / Ban biên tập 333
