0
Cơ chế đưa vaccine đường uống vào cơ thể giúp bảo vệ kháng nguyên trước môi trường có pH thấp trong dạ dày và tác động phân giải của các enzyme tiêu hóa, đồng thời bảo đảm vận chuyển hiệu quả các thành phần hoạt tính của vaccine đến ruột non. Tại đây, kháng nguyên được thu nhận bởi các tế bào trình diện kháng nguyên (antigen-presenting cells – APCs), chẳng hạn như tế bào tua (dendritic cells – DCs), và được trình diện cho tế bào T trong mô lympho liên kết với ruột (gut-associated lymphoid tissue – GALT), từ đó khởi phát cả đáp ứng miễn dịch dịch thể tại niêm mạc và đáp ứng miễn dịch qua trung gian tế bào. Sau khi được kích hoạt, các DC di chuyển đến hạch bạch huyết màng treo ruột (mesenteric lymph nodes) và thúc đẩy quá trình hoạt hóa và tăng sinh các tế bào lympho T và B đặc hiệu với kháng nguyên.
Sau khi được hoạt hóa, các tế bào lympho tăng sinh và biệt hóa, tạo thành các dòng tế bào lympho đặc hiệu và rời hạch bạch huyết màng treo ruột để đi vào hệ tuần hoàn. Trong quá trình này, DC đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa sự biểu hiện của các phân tử định hướng di chuyển (homing molecules) trên bề mặt tế bào lympho đã hoạt hóa.
Sau khi di chuyển trong hệ tuần hoàn, phần lớn các tế bào lympho đã được hoạt hóa sẽ quay trở lại vị trí mà kháng nguyên được tiếp xúc ban đầu. Tuy nhiên, một phần các tế bào lympho này cũng sẽ di chuyển đến các mô niêm mạc ở xa, vượt ra ngoài vị trí tiếp nhận kháng nguyên ban đầu. Hiện tượng kích hoạt kháng nguyên tại một vị trí cảm ứng miễn dịch niêm mạc (mucosal inductive site) dẫn đến sự hình thành các tế bào nhớ và/hoặc tế bào hiệu lực T và B tại những mô niêm mạc khác, chính là nền tảng của hệ miễn dịch niêm mạc chung.
Vì lý do này, các kháng nguyên được đưa vào cơ thể qua đường uống không chỉ tạo đáp ứng miễn dịch tại niêm mạc ruột mà còn có khả năng kích hoạt đáp ứng miễn dịch tại niêm mạc đường hô hấp. Cơ chế này sẽ được trình bày chi tiết hơn trong bài viết tiếp theo, dự kiến được đăng trên pig333.com vào ngày 15/9/2025 với tiêu đề: "Vaccine đường uống phòng bệnh hô hấp: Kích hoạt hệ miễn dịch niêm mạc chung".
