FAO và USDA phối hợp kiểm soát dịch tả heo châu Phi tại Cộng hòa Dominica

Cộng hòa Dominica đang ghi nhận những kết quả cụ thể trong công tác khống chế Dịch tả heo Châu Phi (ASF): các trang trại đạt chứng nhận an toàn sinh học đều duy trì được trạng thái âm tính với dịch bệnh; trong khi đó, những cơ sở không áp dụng các biện pháp này có nguy cơ nhiễm virus cao gấp 2 đến 5 lần. Đây là thông tin được Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) công bố vào ngày 13/04/2026, trong báo cáo cập nhật về Kế hoạch An toàn sinh học Chăn nuôi heo Quốc gia. Chương trình này đã được triển khai từ năm 2023 với sự hỗ trợ kỹ thuật và tài chính từ USDA-APHIS, Bộ Nông nghiệp Dominica và Tổng cục Chăn nuôi.

Quốc gia này xác nhận dịch tả heo châu Phi (ASF) vào năm 2021, trở thành trường hợp đầu tiên tại Tây Bán cầu sau hơn bốn thập kỷ, làm dấy lên cảnh báo trên toàn khu vực Mỹ Latinh và Caribe. Kể từ đó, chương trình đã ghi nhận 637 trang trại tham gia (chiếm hơn 80% sản lượng quốc gia), đào tạo hơn 10.000 người chăn nuôi về thực hành an toàn sinh học và phân phối các bộ vật tư bảo hộ, vệ sinh. Hiện nay, các trang trại chiếm khoảng 25% sản lượng thịt heo thương mại của cả nước đã được chứng nhận an toàn sinh học chính thức.

Tác động kinh tế của ASF cho thấy quy mô đầu tư là cần thiết: Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) đã phân bổ hơn 84 triệu USD cho chương trình, một phần nhằm bảo vệ chính ngành chăn nuôi heo của nước này, vốn có giá trị hơn 74 tỷ USD. FAO ước tính các biện pháp triển khai đã giúp tránh được thiệt hại lên tới 40 triệu USD tại các trang trại tham gia trong hai năm qua, tương đương mức hoàn vốn gấp khoảng 10 lần.

Chương trình cũng đã tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào hệ thống quản lý an toàn sinh học thí điểm. Trong vòng hai tháng cuối năm 2025, hệ thống đã theo dõi hơn 6.110 lượt di chuyển vật nuôi tại ba khu vực sản xuất của trại thương mại, qua đó xây dựng mạng lưới dịch tễ nhằm dự đoán các đường lây truyền tiềm ẩn.

Kinh nghiệm của Cộng hòa Dominica có ý nghĩa tham khảo trực tiếp đối với các quốc gia Mỹ Latinh khác: trong bối cảnh hơn 80% đàn heo thuộc về các hộ chăn nuôi nhỏ, mô hình an toàn sinh học theo từng bước (từ trang trại đến giết mổ và vận chuyển) cho thấy tính khả thi và hiệu quả chi phí. FAO và USDA đề xuất nhân rộng cách tiếp cận này tại các quốc gia trong khu vực như một giải pháp ứng phó với nguy cơ ASF, vốn có thể làm đổ vỡ toàn bộ chuỗi sản xuất thịt heo nếu xảy ra đợt bùng phát.

Giai đoạn tiếp theo của chương trình sẽ tập trung mở rộng chứng nhận sang các lò giết mổ và hệ thống vận chuyển, đồng thời tăng cường giám sát dịch bệnh chủ động.