Jedno ognisko, dwa scenariusze: jak działania kryzysowe przyspieszyły odbudowę stacji unasienniania knurów

Monitoring wewnętrzny w kierunku PRRS wdrożony w tym centrum unasieniania opiera się na:

• Wielkości próby tygodniowej: ustalonej na podstawie uzyskania 95% poziomu ufności wykrycia zakażenia przy zakładanej prewalencji 2%. Próbki pobierane są w ciągu 3 dni w tygodniu.
• Rodzaju próbki: krew pobierana z żyły odpiszczelowej, uznawana za najbardziej czuły materiał diagnostyczny (zob. artykuł Wykrywanie PRRS u knurów w zależności od rodzaju próbki).
• Wykonywanych badaniach: PCR w kierunku PRRS.

Wprowadzenie: gdy PRRS pojawia się niespodziewanie

7 kwietnia 2024 r., podczas rutynowego monitoringu centrum unasieniania, dwa dodatnie wyniki PCR w kierunku wirusa zespołu rozrodczo-oddechowego świń (PRRSV) u knurów z jednego z dwóch budynków uruchomiły natychmiastowe wdrożenie procedury kryzysowej:

• Zamknięcie centrum z przyczyn sanitarnych.
• Wycofanie wszystkich wyprodukowanych dawek nasienia.
• Kontrola wycofanych dawek metodą PCR z wynikami ujemnymi.
• Uruchomienie planu awaryjnego, aby klienci nie pozostali bez dostaw dawek inseminacyjnych.

Możliwość korzystania z laboratorium pracującego również w godzinach nocnych pozwoliła na szybkie przeprowadzenie analiz. Wyniki badań wykonanych w dniach 7–8 kwietnia u 100% zwierząt potwierdziły najgorsze obawy: 11 z 261 knurów w Budynku 2 uzyskało dodatni wynik PCR w kierunku wirusa. Natomiast żaden z 267 knurów utrzymywanych w Budynku 1 nie wykazał dodatniego wyniku.

Odkrycie to stanowiło punkt zwrotny. Od tego momentu rozpoczął się wyścig z czasem, którego celem było:

• Opanowanie ogniska zakażenia i niedopuszczenie do transmisji wirusa z Budynku 2 do Budynku 1.
• Zachowanie wartości genetycznej stada.
• Jak najszybsze wznowienie produkcji.

Pod względem konstrukcyjnym Budynek 1 wyposażony jest w system głębokiej ściółki, natomiast Budynek 2 posiada podłogi rusztowe na całej powierzchni. Oba budynki są identyczne i usytuowane równolegle względem siebie. Odległość między nimi wynosi 10 metrów. Oba obiekty wyposażono w wentylację podciśnieniową z wyciągiem powietrza na końcu budynku oraz systemami chłodzenia ewaporacyjnego (cooling) na bocznych wlotach powietrza, jednak bez filtracji powietrza.

Przed wystąpieniem ogniska personel każdego budynku pracował niezależnie, jednak wejście do centrum było wspólne. Obowiązywał prysznic przy wejściu i wyjściu z obiektu. Pracownicy Budynku 2 przechodzili najpierw przez Budynek 1, a następnie kierowali się do swojego obiektu w odzieży i obuwiu „tranzytowym”, gdzie przy wejściu wykonywano pełną „suchą dezynfekcję” (zmianę odzieży i obuwia) w szatniach z wyraźnie wydzieloną strefą czystą i brudną (rysunek 1).

Precyzyjne działania awaryjne

Od pierwszego dnia priorytet był jasny: utrzymanie Budynku 1 wolnego od PRRS, aby możliwie szybko wznowić produkcję. W tym celu wdrożono szereg precyzyjnych działań:

Natychmiastowa izolacja i podział wewnętrzny stref

• Całkowicie zablokowano komunikację pomiędzy Budynkiem 1 i Budynkiem 2 od momentu uzyskania pierwszego dodatniego wyniku.
• Wdrożono niezależne ciągi komunikacyjne dla personelu, wykonywanych czynności, materiałów i odpadów. Od 8 kwietnia wejście do Budynku 2 odbywało się wyłącznie z zewnątrz, z wykorzystaniem odrębnych stref wejścia i wyjścia z prysznicami (rysunek 2).
• W dniach 9–12 kwietnia Budynek 2 został całkowicie opróżniony ze zwierząt, co wymagało znacznego wysiłku logistycznego.

Bioasekuracja strukturalna i środowiskowa po opróżnieniu Budynku 2

• Zamknięto wentylację Budynku 2 i ograniczono do minimum intensywność wentylacji w Budynku 1 (rysunek 3).
• Zdecydowano o niewdrażaniu natychmiastowego mycia wodą pod ciśnieniem, aby uniknąć tworzenia aerozoli mogących przedostać się do Budynku 1. W pierwszym tygodniu ręcznie usuwano materię organiczną z rusztów i kierowano ją do kanałów gnojowych.
• W drugim i trzecim tygodniu po opróżnieniu prowadzono dezynfekcję bez wcześniejszego mycia i bez użycia ciśnienia. Celem było ograniczenie presji wirusowej w środowisku przed zastosowaniem mycia ciśnieniowego. W trzecim tygodniu pobrano 38 próbek środowiskowych (wymazy) skoncentrowanych w kojcach dodatnich knurów. Wszystkie indywidualne badania PCR dały wynik ujemny.
• W czwartym i piątym tygodniu po opróżnieniu zastosowano opalanie wszystkich powierzchni Budynku 2. Pod koniec piątego tygodnia pobrano kolejne 25 próbek środowiskowych, które również dały wyniki ujemne.
• W piątym tygodniu wznowiono sprzedaż nasienia z Budynku 1 po przeprowadzeniu dwóch oficjalnych badań obejmujących 100% knurów oraz cotygodniowych badań 50% stada. Wszystkie wyniki PCR i ELISA były ujemne. Równocześnie każdy knur, od którego pobierano nasienie w Budynku 1, był badany metodą PCR przed wysyłką dawek.
• W szóstym tygodniu rozpoczęto gruntowne mycie z wykorzystaniem wody pod ciśnieniem.
• W siódmym tygodniu, po zakończeniu czyszczenia i dezynfekcji Budynku 2, rozpoczęto okres pustostanu sanitarnego.

Zarządzanie procesem czyszczenia: biokontencja

• Fizycznie uszczelniono rurociągi i włazy rewizyjne w Budynku 2, aby zapobiec wydostawaniu się aerozoli podczas czyszczenia i otwierania kanałów gnojowych.
• Przy czterech wentylatorach wyciągowych Budynku 2 zamontowano plastikowe konstrukcje kierujące powietrze ku podłożu, gdzie ustawiono duże tace zawierające środek wirusobójczy (fotografie 1 i 2).
• W Budynku 1 wszystkie wloty powietrza znajdujące się od strony Budynku 2 zostały uszczelnione folią, aby ograniczyć napływ potencjalnie skażonych cząstek (fotografia 3). Po przeciwnej stronie uruchomiono systemy cooling, dodając do krążącej wody środek wirusobójczy wymieniany co cztery dni.

Stopniowe przywracanie pełnej działalności

• 12 maja oficjalnie zezwolono na wznowienie sprzedaży dawek nasienia z centrum (zwierzęta z Budynku 1).
• Budynek 2 pozostawał wyłączony z użytkowania do czasu zakończenia czyszczenia i dezynfekcji, okresu pustostanu sanitarnego, wprowadzenia zwierząt wartowniczych oraz ponownego zasiedlenia.

Tydzień	BUDYNEK 1	BUDYNEK 2
0	7 kwietnia 0 PCR+ 8 kwietnia 0 PCR+ wśród 267 knurów	7 kwietnia: 2 PCR+ 8 kwietnia: 11 PCR+ wśród 261 knurów Zamknięcie centrum z przyczyn sanitarnych, wycofanie i przebadanie wszystkich wyprodukowanych dawek nasienia metodą PCR (wszystkie wyniki były ujemne) oraz uruchomienie planu awaryjnego, aby klienci nie pozostali bez dostaw dawek inseminacyjnych. 9–12 kwietnia: opróżnienie budynku.
1	Oficjalne badanie PCR obejmujące 100% knurów oraz prywatne badanie PCR i ELISA obejmujące 50% knurów – wszystkie wyniki ujemne.	Ręczne usuwanie materii organicznej do kanałów gnojowych.
2	Oficjalne badanie PCR obejmujące 100% knurów. Prywatne badanie PCR i ELISA obejmujące 50% knurów – wszystkie wyniki ujemne.	Dezynfekcja bez mycia i bez użycia ciśnienia w celu uniknięcia tworzenia aerozoli.
3	Prywatne badanie PCR i ELISA obejmujące 50% knurów – wynik ujemny.	Pobranie 38 próbek środowiskowych i wykonanie indywidualnych badań PCR z wynikiem ujemnym. Cel: pobranie próbek z kojców dodatnich knurów.
4	Prywatne badanie PCR i ELISA obejmujące 50% knurów – wynik ujemny. 12 maja: oficjalnie zezwolono na wznowienie sprzedaży dawek nasienia z Budynku 1.	Zastosowanie opalania wszystkich powierzchni otwartym płomieniem. Pobranie 25 próbek środowiskowych i wykonanie indywidualnych badań PCR z wynikiem ujemnym.
5	Prywatne badanie PCR i ELISA wszystkich knurów, od których pobierano nasienie przed wysyłką dawek.
6	Prywatne badanie PCR i ELISA wszystkich knurów, od których pobierano nasienie przed wysyłką dawek.	Rozpoczęcie gruntownego mycia z wykorzystaniem wody pod ciśnieniem.
7		Rozpoczęcie okresu pustostanu sanitarnego.
8
9		Program zwierząt wartowniczych: przeniesienie 12 knurów przeznaczonych do brakowania z Budynku 1 do Budynku 2. Rotacja przez 100% kojców.
10		Ujemne wyniki PCR i ELISA u zwierząt wartowniczych.
11		Ponowne zasiedlenie budynku.

* wszystkie badania wykonywano na próbkach krwi.
Monitoring oparto na tygodniowej wielkości próby zapewniającej 95% poziom ufności przy 2% prewalencji, rozłożonej na 3 dni pobierania próbek. Rodzaj próbki: krew z żyły odpiszczelowej. Metoda badania: PCR.

Dochodzenie epidemiologiczne: śledzenie niewidocznej drogi wirusa

Przeprowadzono szczegółowe dochodzenie epidemiologiczne obejmujące okres poprzedzający wykrycie wirusa. Analizie poddano ruch personelu, wizyty techniczne, transport zwierząt, odbiór padliny, przepływy wewnętrzne oraz warunki meteorologiczne.

Wśród potencjalnych źródeł introdukcji wirusa wskazano:

• Wykorzystanie nowego ciągnika (wprowadzonego do użytkowania 16 marca) do transportu padłych zwierząt z obu budynków do punktu odbioru zlokalizowanego 500 m od centrum. Możliwe były błędy w przemieszczaniu się pomiędzy strefą brudną i szarą gospodarstwa oraz podczas dostępu do kontenera na padlinę.
• Prace konserwacyjne przy systemach chłodzenia prowadzone 19 i 26 marca, wymagające wielokrotnego przemieszczania się personelu przez strefy krytyczne.
• Opady atmosferyczne i spadek temperatur w dniach poprzedzających wykrycie zakażenia, które mogły sprzyjać przeżywalności wirusa w środowisku w przypadku jego zawleczenia w pobliże centrum.

Pomimo przeprowadzonego dochodzenia nie udało się jednoznacznie potwierdzić źródła zakażenia. Sekwencja genetyczna wirusa wyizolowanego w centrum unasieniania została zdeponowana w GenBank i wykazała zgodność ze szczepami pochodzącymi z fermy zlokalizowanej 38 km od obiektu, na obszarze o wysokiej koncentracji produkcji trzody chlewnej.

Wnioski i działania prewencyjne na przyszłość

Ognisko ujawniło luki operacyjne, które doprowadziły do wdrożenia kompleksowego programu trwałych usprawnień:

• Zmiana sposobu utylizacji padliny: zrezygnowano z tradycyjnego odbioru przez firmę zewnętrzną na rzecz procesu hydrolizy.
• Nowy system monitoringu wizyjnego: obraz jest przesyłany w czasie rzeczywistym na urządzenia mobilne zespołu ds. zdrowia zwierząt, co poprawia kontrolę ruchu poza budynkami i na drogach dojazdowych.
• Przebudowa systemu dostępu: od czasu wystąpienia ogniska oba budynki funkcjonują jako całkowicie niezależne jednostki pod względem wejścia personelu, przepływu materiałów i wyposażenia.
• Stała obecność lekarza weterynarii na terenie obiektu: lekarz weterynarii firmy właścicielskiej posiada obecnie stałe miejsce pracy w centrum genetycznym, co zwiększa poziom nadzoru i szybkość reagowania.

Podsumowanie: skuteczne opanowanie sytuacji było możliwe dzięki przygotowanemu planowi

Przypadek tego centrum unasieniania pokazuje, że nawet w obliczu cichego i potencjalnie katastrofalnego zakażenia PRRS, połączenie szybkiej reakcji, precyzyjnych działań interwencyjnych oraz elastycznie dostosowanej bioasekuracji może przesądzić o sukcesie. Kluczowe znaczenie miało zaangażowanie personelu podczas procesu depopulacji, czyszczenia, dezynfekcji, repopulacji oraz ponownego uruchamiania produkcji.

Dzięki utrzymaniu Budynku 1 wolnego od zakażenia centrum unasieniania znacząco skróciło okres przestoju i uniknęło zakłóceń w dostawach materiału genetycznego.

W warunkach wysokiej koncentracji produkcji trzody chlewnej, ciągłego przemieszczania ludzi i materiałów oraz obecności wysoce zakaźnych patogenów, fermy muszą być przygotowane na nieprzewidywalne zdarzenia. Solidny plan awaryjny nie jest opcją – stanowi polisę bezpieczeństwa dla całej działalności produkcyjnej.