Dni nieprodukcyjne czy dni nieefektywne?

Jednym z parametrów wykorzystywanych do analizy wydajności reprodukcyjnej gospodarstwa są dni nieprodukcyjne (NPD). Jego definicja jest dobrze znana: każdy dzień, w którym locha nie produkuje prosiąt, tj. każdy dzień, w którym locha nie jest w ciąży lub laktacji. Chociaż nie jest to jeden z najczęściej analizowanych parametrów, jednym z powodów, dla których jest bardzo przydatny, jest jego łatwe przełożenie na dane ekonomiczne: musimy tylko pomnożyć te NPD przez ich koszt jednostkowy, który obecnie może wynosić około 3-3,5 €, aby określić wpływ ekonomiczny, jaki mają na nasze gospodarstwo.

Czy jesteśmy pewni, że wszystkie dni, w których locha nie jest w ciąży lub nie ma laktacji, są nieprodukcyjne? Zilustrujmy to pytanie dwoma przypadkami:

• Wejście - pierwszy okres przebywania na fermie. W wielu systemach i programach zarządzania dni nieprodukcyjne liczone są od momentu wejścia loszki na fermę (lub od momentu jej wyboru, jeśli hodujemy własne) do momentu jej krycia. Ale oczywiście to, co robimy w tym okresie, to dobre przygotowanie lochy (ekspozycja na knura i wykrywanie rui, kontrolowanie jej wzrostu i kondycji ciała itp.), aż do momentu, gdy zostanie spełniony odpowiedni czas i warunki, aby pokryć ją po raz pierwszy. Dlatego pośrednio pracujemy nad procesem, który powinien być obowiązkowy dla lochy, aby prawidłowo produkować prosięta podczas jej życia produkcyjnego. Powinniśmy więc liczyć tylko dni przekraczające ustalony wiek docelowy przy pierwszym kryciu jako dni nieprodukcyjne.
• Interwał odsadzenie-pierwsze krycie. Ta sytuacja jest bardzo podobna, dni nieprodukcyjne są liczone od dnia odsadzenia, ale locha potrzebuje co najmniej czterech dni (z pewnymi wyjątkami), aby uruchomić cały proces hormonalny, który prowadzi do wyrażenia rui i zdolności do ponownego zajścia w ciążę. Ponownie, locha pośrednio produkuje prosięta w ciągu tych dni. Po czwartym dniu dni byłyby faktycznie nieprodukcyjne.

Ponieważ te dwa etapy (wejście - pierwsze krycie i odsadzenie - 4. dni) są nieuniknione i niezbędne, aby locha mogła prawidłowo wypełniać swoją funkcję produkcji prosiąt, można rozważyć wykluczenie ich z NPD. W tym celu proponujemy nową koncepcję - dni nieefektywne. Od klasycznych NPD, różni się wyłączeniem tych dwóch przypadków, a nazwa wynika z fakty, że są dni, w których locha nie produkuje prosiąt z powodu pewnej nieefektywności (np. powrót do rui, ubój, locha wchodząca w ruję później niż oczekiwano, pusta locha przy oproszeniu, ronienie i powrót do rui), więc byłby to bardziej bezpośredni wskaźnik do przyjrzenia się i przeanalizowania problemów reprodukcyjnych gospodarstwa.

Zilustrujemy tę różnicę na konkretnym przykładzie. Korzystając z typowej fermy z 550 produkcyjnymi lochami i 3-tygodniowym zarządzaniem partiami, porównamy teraz osiem typów dni nieprodukcyjnych (Koketsu i in., 2005) z tymi samymi typami, ale z nieefektywnymi dniami, pokazując odpowiadające im odstępy w dniach. Biorąc pod uwagę, że docelowy wiek przy pierwszym kryciu wynosi w tym przypadku 240 dni, widzimy, jak dwa przedziały są wyraźnie zmniejszone, zwłaszcza ten związany z loszkami przed kryciem. Oczywiście, docelowy wiek pierwszego krycia (240 dni w tym przykładzie) powinien być ustalany indywidualnie dla każdej fermy, w oparciu o stosowaną genetykę i system zarządzania lochami remontowymi. A jeśli locha jest kryta przed osiągnięciem tego wieku docelowego, ale w idealnych warunkach, po prostu nie gromadzi dni nieprodukcyjnych.

Tabela 1. Interwały NPD a interwały nieefektywnych dni (dni)

NPD

Interwały	Dni
Wejście- pierwsze krycie	152.5
Wejście - usunięcie	161.6
Pierwsze krycie loszki - krycie skuteczne	40.8
Pierwsze krycie loszki - usunięcie	63.8
Odsadzenie- pierwsze krycie po nim	8.3
Odsadzenie - usunięcie	12.6
Pierwsze krycie wieloródki - krycie skuteczne	55.0
Pierwsze krycie wieloródki - usunięcie	73.6

Dni nieefektywne

Interwały	Dni
240 dni - pierwsze krycie	18.0
Wejście - usunięcie	161.6
Pierwsze krycie loszki - krycie skuteczne	40.8
Pierwsze krycie loszki - usunięcie	63.8
4 dnie po odsadzeniu - pierwsze krycie	4.3
Odsadzenie - usunięcie	12.6
Pierwsze krycie wieloródki - krycie skuteczne	55.0
Pierwsze krycie wieloródki - usunięcie	73.6

Poniżej grupujemy osiem typów i przekładamy te dni na nieprodukcyjne i nieefektywne dni na lochę rocznie, tj. średnią liczbę dni, w których locha jest nieprodukcyjna lub nieefektywna w ciągu roku. Pokazujemy średnie na lochę ogólnie (od momentu jej wejścia na farmę) i na lochę produkcyjną (od momentu jej pierwszego użytkowania).

Tabela 2. Średnie NPD na lochę rocznie w porównaniu z nieefektywnymi dniami na lochę rocznie (dni)

	Locha ogólnie	Locha produkcyjna
NPD	96.7	39.0
Dni nieefektywne	43.8	32.2

Różnica jest bardzo wyraźna, jeśli weźmiemy pod uwagę lochy ogólnie, co jest logiczne, ponieważ w przypadku nieefektywnych dni wykluczyliśmy wszystkie dni od wejścia na farmę do 240 dni. Ale jest ona również znacząca, jeśli weźmiemy pod uwagę produkcyjne lochy.

Na podstawie tej ostatniej tabeli możemy stwierdzić, że każda locha w gospodarstwie nie produkuje średnio 32,2 dnia rocznie z powodu różnych nieefektywności, jeśli weźmiemy pod uwagę tylko lochy produkcyjne, lub 43,8 dnia, jeśli weźmiemy pod uwagę również loszki, które są kryte po ponad 240 dniach lub nigdy nie są kryte.

Podsumowując, możemy stwierdzić, że nieefektywne dni, ponieważ wykluczają teoretycznie nieprodukcyjne dni, które są w rzeczywistości nieuniknione i podczas których locha pośrednio produkuje prosięta, byłyby dokładniejszym wskaźnikiem do oceny wpływu różnych nieefektywności reprodukcyjnych gospodarstwa.