DTH: test umożliwiający potwierdzanie poprawności immunizacji przeciw PCV2

Przestrzeganie zaleceń przy podawaniu szczepionki (ang. compliance) umożliwia dostarczenie odpowiedniej dawki antygenu. Akronim DTH oznacza nadwrażliwość typu IV lub reakcję opóźnioną. Jaki związek ma reakcja nadwrażliwości z prawidłowym prowadzeniem szczepień przeciw PCV2? Związek ten zostanie wyjaśniony w niniejszym artykule.

Fot. 1. Śródskórne podawanie antygenu.

Test wykorzystujący zjawisko DTH jest dobrze znany w medycynie ponieważ wykorzystuje się go w rozpoznawaniu gruźlicy. Próba tuberkulinowa wykorzystuj reakcję nadwrażliwości zwierzęcia na antygen, z którym wcześniej miało kontakt. Śródskórne podanie zabitych prątków gruźlicy lub oczyszczonego białka bakterii wywołuje reakcję nadwrażliwości pojawiającą się po kilku godzinach w miejscu iniekcji. Charakteryzuje ją obrzęk, zaczerwienienie i stwardnienie skóry. Od lat wiadomo, że reakcja ta wynika z odporności komórkowej. Test ten jest wykorzystywany do identyfikacji zakażonych zwierząt i jako pomoc w eradykacji gruźlicy. Jak więc test taki może być wykorzystany w ocenie poprawności wykonania szczepienia przeciw PCV2? Wyjaśnienie jest bardzo proste: PCV2 jako wirus jest wewnątrzkomórkowym patogenem, który indukuje swoistą komórkową odpowiedź odpornościową. Szczepionki przeciw PCV2 w normalnych warunkach uruchamiają zarówno humoralną jak i komórkową odpowiedź odpornościową przeciw temu wirusowi.

Fot. 2. Typowy odczyn (rumień) obserwowany 24 godziny po wstrzyknięciu antygenu w skórę brzucha.

Jak możemy wykorzystać test bazujący na DTH do potwierdzania poprawności szczepienia przeciw PCV2? To proste: powinniśmy śródskórnie podać antygen PCV2 zwierzętom co do których mamy wątpliwość czy faktycznie były zaszczepione, i musi to być wykonane w odpowiednim czasie po prawdopodobnym szczepieniu. Ponieważ szczepienie jest zwykle stosowane u 3-4 tygodniowych prosiąt a test ten może dawać wynik dodatni (o mniejszym nasileniu) u zwierząt z przeciwciałami siarowymi, zalecamy odczekanie do 7-9 tygodnia życia, czy też do 4-6 tygodnia po szczepieniu. Test ten nie jest odpowiedni do badania pojedynczych świń i powinien być stosowany w odniesieniu do większej populacji. Zaleca się poddanie badaniu 10-15 sztuk z grupy wiekowej, zależnie od wielkości grupy. Wyniki otrzymuje się po około 24 godzinach, kiedy można dokonać jakościowej oceny reakcji (dodatnia/ujemna) oraz ilościowej (średnica odczynu) (Fot. 2). Odczyn może obejmować zaczerwienienie, stwardnienie wraz z obrzękiem, lub bez, co zależy od miejsca i sposobu wykonania iniekcji antygenu. U świń 7-10 tygodniowych najlepiej wykonać iniekcję w skórę brzucha między ostatnim i przedostatnim sutkiem. Jest to szybka i bezpieczna procedura i co ważne możliwa do realizacji w terenie, bez pomocy laboratorium. Antygen można wstrzyknąć przy pomocy insulinówki lub przy użyciu innych narzędzi. Przy intrpretacji wyniku testu należy pamiętać o następujących sprawach:

• Czułość wynosi około 80-85%. Wynika stąd, że 2-3 świnie z grupy 10-15 mogą reagować ujemnie, co nie oznacza, że nie zostały zaszczepione prawidłowo.

• Brak reakcji nie oznacza, że świnie nie są zabezpieczone przed chorobą, ponieważ test ten wykrywa tylko poziom odporności komórkowej, a odporność zależy zarówno od odporności komórkowej jak i humoralnej (przeciwciała neutralizujące)

Test ten może być przydatny dla potwierdzania faktu, bądź jakości szczepienia świń wprowadzanych do tuczarni.