Od ciąży do porodu: rosnące znaczenie okresu przejściowego

Plenność loch wzrastała w ciągu ostatnich dziesięciu lat w tempie jednego prosięcia więcej co trzy lata. Ponadto lochy są szczuplejsze i mają mniej rezerw tłuszczu. Prosięta są mniej dojrzałe przy urodzeniu (mniejsza masa wątroby), a ich zawartość lipidów jest niższa niż 2%, które znamy (Seerley, 1974). Ponadto zwiększyło się zróżnicowanie między większymi i mniejszymi prosiętami. Rezerwy energetyczne prosiąt przy urodzeniu szacowane są na średnio 400 kJ/kg, podczas gdy zapotrzebowanie na energię przez pierwsze 24 godziny życia wynosi średnio 900-950 kJ/kg (Spilsbury, 2007).

Aby wykorzystać ten wyższy potencjał genetyczny od współczesnych loch, konieczne są między innymi znaczne postępy w programach żywieniowych.

Przejście z paszy ciążowej na laktacyjną

Nie tak wiele lat temu mieliśmy jedną fazę żywienia z jedną paszą dla loszek remontowych, loch zasuszonych, loch w okresie laktacji i knurów, ale dzisiaj mamy szerszą gamę pasz zaprojektowanych dla każdej fazy produkcji zgodnie z możliwościami/dostępnością w każdym systemie produkcji: rozwój loszek, pierwszy i ostatni miesiąc ciąży, pasza jednolita na okres ciąży, loszki prośne, pasza przedporodowa, lochy w okresie laktacji, loszki w okresie laktacji oraz dodatki dla loch w okresie laktacji i knurów).

Przejście z paszy ciążowej na laktacyjną nas niepokoi, ale w praktyce zmiana ta często następuje z dnia na dzień. W tym momencie pojawia się wiele wątpliwości, a my zamierzamy zastanowić się nad kilkunastoma z nich:

• Jaka jest obecnie dokładna długość ciąży: 116, 115, 114 dni?
• Jaka jest różnica w długości ciąży między loszkami a lochami wieloródkami?
• Ile dni przed przewidywaną datą porodu przenosimy lochy do porodówki?
• Jaką paszę powinniśmy podawać na kilka dni przed porodem, gdy lochy są jeszcze w ciąży?
• Kiedy najlepiej przejść z diety ciążowej na dietę laktacyjną?
• Ile paszy i składników odżywczych powinna jeść locha w dniach poprzedzających oproszenie?
• Ile paszy powinniśmy podawać w dniu porodu i w jaki sposób?
• Jak zwiększyć ilość paszy laktacyjnej od dnia porodu do osiągnięcia maksymalnego spożycia?
• Jak dostosować dzienną dawkę paszy do systemu żywienia, który posiadamy?
• Czy zalecane jest stosowanie paszy okołoporodowej? Jakie są cechy, w które dni należy ją stosować i w jakiej ilości?
• Jak możemy nazwać ten okres, który obejmuje ostatnie dni ciąży i pierwsze dni laktacji, i jak długo dokładnie będzie trwał?

W tej serii artykułów skupimy się na ostatnim pytaniu, nazywając je okresem przejściowym (ang. transition period- TP), który zdefiniujemy jako ostatnie dziesięć dni ciąży i pierwsze dziesięć dni laktacji, w których obserwujemy ważne zmiany fizjologiczne i metaboliczne w lochy (Theil, PK, 2020). Może wydawać się, że to krótki okres, ale ma zasadnicze znaczenie dla produktywności dzisiejszych bardzo plennych loch i ma podobną długość jak laktacja, 3-4 tygodnie. Ten okres precyzyjnie wpłynie na ostatnią fazę rozwoju płodu, wzrost tkanki sutkowej, produkcję zarówno siary, jak i mleka, a także zachowania żywieniowe lochy w okresie laktacji i utratę kondycji ciała, co wpłynie na jej późniejszą płodność. Ten okres przejściowy cieszy się coraz większym zainteresowaniem w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie

Cele diety w okresie przejściowym

Najnowsze prace badawcze skupiają się na stosowaniu diety, która:

• Pomaga w procesie porodowym, zmniejszając potrzebę pomocy
• Utrzymuje produktywność
• Poprawia przeżywalność prosiąt

Badania nad rolą żywienia w tej fazie nie są nowe; już w latach 80. dr Jim Pettigrew zebrał prace nad różnicami w dostarczaniu tłuszczu w tym okresie i przeżywalności prosiąt. Ostatnio prace prowadzone są w kilku obszarach, w tym:

• Włączenie wysokiego poziomu błonnika i jego wpływ na skrócenie czasu porodu (Feyera, 2017).
• Udział hemicelulozy w punktacji kału (Ramaekers, 2013).
• Zapewnienie wielu posiłków przed oproszeniem zmniejsza odsetek martwo urodzonych prosiąt i zwiększa przeżywalność prosiąt (Miller, 2020 - Gourley, 2020).
• Wysokie dawki fitaz skracają czas porodu (Batson, 2018).
• Wysokie dawki siarczanu cynku poprawiają przeżywalność prosiąt (Holen, 2020).

Potrzebne są dalsze badania nad żywieniem podczas TP, aby potwierdzić te obiecujące wyniki, które pomogą nam również zminimalizować zaburzenia metaboliczne podczas laktacji z następującymi korzyściami.

• Optymalizacja produkcji siary i mleka
• Unikanie nadmiernej utraty masy ciała, słoniny i/lub mięśnia lędźwiowego
• Odsadzenie większej liczby prosiąt, o najlepszej żywotności
• Odsadzenie najwięcej kilogramów prosiąt
• Zmniejszenie śmiertelności prosiąt ssących
• Zmniejszenie śmiertelności loch
• Zmniejszenie zaburzeń metabolicznych okołoporodowych
• Zredukowanie czasu między odsadzeniem a kryciem
• Poprawienie płodności kolejnych ciąż

Faza laktacji to tylko 20% okresu reprodukcyjnego (30 ze 150 dni), kiedy oczekujemy, że locha zje 30% rocznego spożycia paszy, co w kategoriach ekonomicznych stanowi około 5% całkowitego kosztu paszy w całym cyklu . Ale te małe wartości procentowe mają bardzo istotny wpływ na produktywność i rentowność gospodarstwa, dlatego musimy skoncentrować nasze wysiłki na tym okresie, który jest krótki, ale ma duży zwrot z inwestycji.