Wpływ przetwarzania paszy i jej składu na wartość odżywczą

W przypadku produkcji trzody chlewnej koszty paszy mają duży wpływ na całkowite koszty produkcji. Maksymalizacja wykorzystania składników odżywczych w diecie jest częścią strategii mającej na celu zmniejszenie wpływu wysokich kosztów surowców paszy.

Obróbka hydrotermiczna (kondycjonowanie parą, a następnie prasowanie - granulowanie - z lub bez ekspansji lub wytłaczania) pasz dla świń powoduje w większości przypadków polepszenie wydajności produkcyjnej zarówno u prosiąt, jak i w kolejnych stadiach tuczu. Rojas i Stein (2016) proponują poprawę współczynnika konwersji, który waha się od 4-12% w wyniku procesu granulowania diet w porównaniu z dietami w postaci śruty. Tabela 1 zawiera wykaz badań ilustrujących te udoskonalenia.

Tabela 1. Wpływ granulowania na poprawę współczynnika konwersji paszy u tuczników i prosiąt

		Współczynnik konwersji paszy
Źródło		śruta	granulat	róż. %
Wondra et al., 1995	tuczniki	3.37	3.14	6.6%
Millet et al., 2012	tuczniki	2.58	2.45	5.0%
Xing et al, 2004	prosięta	1.303	1.212	7.0%
Lundblat et al., 2011	prosięta	1.32	1.23	6.8%
Ulens et al., 2015	prosięta	1.54	1.29	16.1%

Hydrotermiczne przetwarzanie pasz dla trzody chlewnej powoduje poprawę strawności energii i składników odżywczych. Inne pozytywne efekty to zwiększone jej spożycie, zwłaszcza u prosiąt, oraz zmniejszenie strat paszy.

W przypadku większości świń współczynnik strawności energii waha się między 70 a 90%. Wiele z tych różnic wynika z obecności błonnika w diecie: im więcej błonnika, tym mniejsza strawność energii. Inne czynniki zmienności to obróbka technologiczna i masa żywca lub etap rozwoju zwierzęcia.

Uważa się, że proces granulowania zwiększa strawność energii w diecie średnio o 1%, chociaż poprawa może być większa, w zależności od właściwości chemicznych i fizycznych (wielkości cząstek) w paszy. Noblet i Van Milgen (2004) wykazali, że poprawa strawności podczas granulacji diety była głównie spowodowana wzrostem strawności tłuszczu (w diecie z kukurydzą lub pełnotłustymi nasionami rzepaku ) i w konsekwencji wartość energetyczna tych składników zależy od obróbki technologicznej (Tabela 2).

Tabela 2. Wpływ granulowania i wielkości granulatu na poziom strawności (%) tłuszczu i energii u tuczników (za Noblet & van Milgen 2004).

Składnik	Śruta	Granulat	Poprawa
Pasza z kukurydzą i soją
Tłuszcz	61	77	16
Energia	88.4	90.3	1.9
Pszenno- sojowa śruta i pełnotłuste pasze rzepakowe (gruboziarniste)
Tłuszcz	27	84	57
Energia	73.1	87.4	14.3
Pszenno- sojowa śruta i pełnotłuste pasze rzepakowe (drobnoziarniste)
Tłuszcz	81	86	5
Energia	85.5	87.6	2.1

Bardziej intensywne procesy, takie jak ekspansja lub wytłaczanie z lub bez następującego po nim granulowania, mogą mieć dodatkowy wpływ na wydajność produkcyjną. Lundblad i wsp. (2012) stwierdzili, że obróbka hydrotermiczna poprawiła strawność skrobi w jelicie u świń (29.5 kg żywej wagi) w porównaniu do diet śrutowych, a także zwiększyła strawność niektórych aminokwasów w jelicie krętym, takie jak lizyna, arginina, izoleucyna i treonina. W przypadku lizyny poprawa była lepsza w diecie ekspandowanej i ekstrudowanej niż tylko w przypadku granulowania.

Negatywne skutki wysokiej niestrawnej zawartości błonnika w dietach można zmniejszyć za pomocą granulacji i dodatkowo wykonać przez wytłaczanie, co powoduje większą rozpuszczalność błonnika pokarmowego i jego fermentację.

Niedawne wyniki badań Rojasa i wsp. (2016) porównujących wpływ różnych intensywności przetwarzania hydrotermalnego (śruta, granulowanie, ekstruzja i ekstruzja + granulowanie) na trzy rodzaje diet o niskim, średnim i wysokim poziomie błonnika pokarmowego w hodowli świnie pozwalają stwierdzić, że:

• Przetwarzanie hydrotermalne poprawia strawność skrobi i większości niezbędnych aminokwasów, bez znaczących różnic między granulowaniem a ekstruzją.

• Granulowanie poprawia strawność energii w diecie opartej na kukurydzy, soi i DDGS o niskim lub średnim poziomie włókien (FND 7-12%), a udoskonalenie diet opartych na kukurydzy, soi, DDGS i łuskach soi o wysokiej zawartości włókien (FND 20 %) jest osiągane tylko wtedy, gdy diety są poddawane bardziej intensywnym zabiegom, takim jak wytłaczanie lub wytłaczanie + granulowanie (Wykres 1).

Wnioski

• Możliwe jest zwiększenie wykorzystania energii we wszystkich rodzajach diet poprzez granulowanie. Jednakże, w przypadku wysokiej zawartości błonnika pokarmowego, najbardziej znaczącą poprawę osiąga się po wytłaczaniu.

• Efektywność ekonomiczna tych technologii zależy od kosztów paszy i kosztów sprzętu i zużycia energii przez takie urządzenia.

Uwagi dotyczące obróbki hydrotermicznej

• Należy zauważyć, że nadmierna obróbka cieplna może powodować reakcję Maillarda między grupą aminową aminokwasów a grupą karbonylową redukujących cukrów, co zmniejsza dostępność i strawność aminokwasów (Gonzales-Vega i wsp. 2011).

• Podobnie, ogrzewanie, a następnie szybkie chłodzenie, może prowadzić do retrogradacji skrobi, co może również zmniejszyć strawność, a tym samym jej wartość energetyczną. (Sauber i Owens, 2001)