Rola bioasekuracji w zwalczaniu PRRSV

Zwalczanie wirusa zespołu rozrodczo-oddechowego świń (PRRSV) jest jednym z głównych wyzwań producentów trzody chlewnej na świecie. Brak uniwersalnej szczepionki w połączeniu ze złożoną patogenezą i epidemiologią wymaga stosowania wieloczynnikowego podejścia do zwalczania choroby. Zwalczanie PRRS opiera się na czterech filarach o jednakowym znaczeniu: 1) diagnostyka i monitoring, 2) odporność, 3) zarządzanie stadem i 4) bioasekuracja. Ten ostatni element, bioasekuracja, definiujemy jako metody zmierzające do ograniczenia możliwości przeniknięcia patogenu do fermy (bioasekuracja zewnętrzna) i do ograniczenia możliwości rozprzestrzeniania, jeśli patogen jest obecny na fermie (bioasekuracja wewnętrzna). W wielu przypadkach wprowadzenie zasad bioasekuracji wymaga zastosowania zmian w organizacji fermy i inwestycji w modernizację budynków, jednak powinno być to traktowane jako inwestycja a nie jako dodatkowy koszt. Również sposób implementacji zmian powinien być poddany ocenie w średnim i długim okresie czasu. Należy zdawać sobie sprawę, że w wyniki oceniane w krótki okresie czasu mogą być frustrujące co może prowadzić do porzucania projektu. Każdy element bioasekuracji musi być związany z celem, i przyszłymi mierzalnymi wynikami.

Bioasekurację można rozumieć jako ograniczanie czynników ryzyka. Główne ryzyko zawleczenia PRRSV to materiał remontowy i nasienie, lecz nie należy zapominać o transporcie, dostępie osób i otoczeniu fermy. Tak więc wszystko co wiąże się ze stanem zdrowotnym fermy będącej źródłem loszek i nasienia, kwarantanną, rampą załadunkową, zasadami dostępu osób i współpracą z sąsiadami może prowadzić do zmniejszenia ryzyka zawleczenia PRRSV do fermy. Rozprzestrzenieniu PRRSV na fermie sprzyja niewłaściwa aklimatyzacja loszek i loch, niedostateczne czyszczenie i dezynfekcja budynków, niewłaściwa organizacja pracy, brak planowania, niestosowanie zasady całe pomieszczenie pełne-całe pomieszczenie puste (cpp-cpp), nieprawidłowości w przenoszeniu prosiąt między miotami i niezmienianie igieł. Każda poprawa zarządzania może się przyczynić do zmniejszenia ryzyka.

Procedury bioasekuracji zmierzające do kontroli PRRSV muszą być zaadapowane indywidualnie dla każdej fermy. Co powinno być priorytetem? Zależy to od ryzyka i statusu fermy:

• Na fermie produkującej warchlaki, dodatniej niestabilnej, na której krążenie PRRSV utrzymuje się na porodówkach , najpierw należy określić gdzie jest źródło infekcji i ustabilizować stado. Podstawowym pytaniem na jakie powinniśmy odpowiedzieć jest czy PRRSV utrzymuje się w sektorze na skutek transmisji pionowej czy na skutek transmisji poziomej z warchlakarni?

• Jeśli ma miejsce transmisja pionowa nalezy zwrócić uwagę na sposób prowadzenia kwarantanny (bioasekuracja zewnętrzna) i aklimatyzację loszek (bioasekuracja wewnętrzna).
  • Jeśli chodzi o kwarantannę to celem powinno być unikanie napływu nowych wirusów do stada z zakażonymi zwierzętami. Najlepiej jeśli loszki remontowe sprowadzane do fermy są ujemne w testach ELISA i PCR. Budynek kwarantanny powinien być zlokalizowany co najmniej w odległości 1 km od fermy. Personel i sprzęt musi być przypisany do kwarantanny.
  • Aklimatyzacja powinna gwarantować, że wszystkie loszki nabędą odporności przed ich włączeniem do stada loch. Z tego powodu wszystkie zwierzęta powinny być immunizowane w tym samym czasie a jej skuteczność powinna być sprawdzana serologicznie. Kontakt z zakażonymi świniami, podawanie łożysk i poronionych płodów (jeśli dozwolone) nie zapewnia odpowiedniej immunizacji wszystkich zwierząt w tym samym czasie. Jeśli ten element nie jest odpowiednio przeprowadzony, ryzyko wprowadzenia zakażonej loszki wzrasta i może dojść do infekcji ciężarnych loch stada podstawowego. Ponadto, nie należy wykorzystywać jako mamek loch, u których doszło do ronienia czy innych zaburzeń nasuwających podejrzenie PRRS.

Z naszego doświadczenia wynika, że żadna z wymienionych metod nie ma sensu jeśli personel fermy nie będzie przekonany w skuteczność bioasekuracji. Dlatego też tak ważne jest szkolenie personelu uwzględniające wagę i znaczenie zasad bioasekuracji w zwalczaniu PRRS i innych chorób.

Eliminacja wirusa z fermy i eliminacja dodatnich świń (poza szczepionymi) ma sens pod dwoma warunkami:

1) ferma jest zlokalizowana na obszarze o niskim pogłowiu świń (>5 km od najbliższej fermy)

2) ferma znajduje się na obszarze o dużym zagęszczeniu produkcji świń lecz okoliczne fermy są wolne od PRRS i uczestniczą w regionalnym programie zwalczania PRRS.

W innych przypadkach prędzej czy później dojdzie do ponownego wybuchu PRRS co może mieć bardzo poważne konsekwencje dla naiwnej fermy. W takiej sytuacji powinien być prowadzony okresowy monitoring loch.

W celu zabezpieczenia fermy przed zawleczeniem PRRSV z zewnątrz należy przede wszystkim podwyższyć poziom bioasekuracji zewnętrznej.

• Loszki remontowe i nasienie musi pochodzić z ferm wolnych od PRRSV. Kolejne ważne elementy to bezpieczeństwo ramp załadowczych, przestrzeganie higieny w przypadku osób wchodzących na fermę, ogrodzenie fermy. Ryzyko zewnętrzne musi zostać zminimalizowane.
• Monitoring fermy należy oprzeć na serologii. Potwierdzeniem statusu będzie serologiczny ujemny status na końcu okresu warchlakarni i brak nowych przypadków PRRS.

W fermie stabilnej (brak krążenia PRRSV w stadzie podstawowym i odsadzanie prosiąt wolnych od wirusa) prirytetem powinno być niedopuszczenie do ponownego zawleczenia wirusa. Można rozważyć celowość i możliwości uwolnienia całej fermy od wirusa i uzyskania statusu ujemnego. Ocena skuteczności powyższych metod może być przeprowadzona w oparciu o monitoring PRRS:

• Loszki po pierwszej immunizacji powinny być zbadane serologiczne w celu oceny jej skuteczności
• Należy badać prosięta odsadzane w celu stwierdzenia czy w porodówkach krąży wirus
• Na pytanie czy PRRSV krąży w warchlakarni można odpowiedzieć badając płyn ustny świń w wieku 9-10 tygodni na obecność przeciwciał

Jeśli wirus trafia do sektora porodowego z sektora odsadzonych prosiąt należy zwrócić szczególną uwagę na kontrolę stosowania zasady cpp-cpp, zasad czyszczenia i dezynfekcji. Jedną z opcji jest depopulacja warchlakarni.